เมื่อย้ายบ้านมาอยู่ที่ “นาคำหอม” ด้วยความเป็นพื้นที่ส่วนตัว จึงมีเพื่อนฝูงจากแวดวงเกษตรอินทรีย์คนทำงานสื่อ และเพื่อนสายงานคราฟต์แวะเวียนมาเที่ยว ทำธุระ ทำกิจกรรม และพักอาศัยด้วยบ่อยครั้ง จนกระทั่งปี 2562 พ่อของอิ๋มป่วยเป็นมะเร็งตับระยะสุดท้าย และได้เลือกมาใช้ชีวิต 2 สัปดาห์สุดท้ายที่นาคำหอมก่อนจะจากไป การได้เห็นวาระสุดท้ายของพ่อ การตระหนักว่าเราต่างมีเวลาจำกัด การใคร่ครวญว่าเราควรมีชีวิตอยู่อย่างไร เราควรเตรียมตัวอย่างไร เราควรเรียนรู้เรื่องใดบ้าง ประกอบกับรับรู้ถึงความเป็นห่วงของพ่อเรื่องความปลอดภัยในการใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่ติดป่า ทำให้อิ๋มมีความคิดทำโครงการ “ป่านาคำหอม” ขึ้นมา

“คนเรามักจะกลัวสิ่งที่เราไม่รู้จัก งั้นเราค่อยๆ ทำความรู้จักป่าผืนนี้ให้มากขึ้นก็แล้วกัน” 

ความเป็นมาเป็นไปของโครงการ “ป่านาคำหอม” สัมพันธ์กับการเรียนรู้ของอิ๋มโดยตรง โชคดีมากที่อิ๋มเข้ามาในพื้นที่นี้ด้วยการทำเกษตรบนพื้นที่ที่เป็นทุ่งนาเดิมและแทบไม่ได้ยุ่งกับส่วนที่เป็นป่าเลย การที่มนุษย์เข้าไปจัดการป่าโดยขาดความรู้ความเข้าใจนั้นมีโอกาสสูงมากที่มนุษย์จะทำลายความสมดุลของระบบนิเวศ (ดีใจที่เราไม่ใช่คนขยัน เพราะถ้าขยันกว่านี้ป่าคงเสียหายมาก)

ก่อนหน้านี้เรารู้ตามหลักการว่าป่าเป็นของดี รับรู้ด้วยความคิดว่าป่าเป็น “วัตถุที่มีประโยชน์” เรามองเขาเป็น “ทรัพยากร” ที่เรามี เวลาผ่านไป เมื่อเราตั้งใจที่จะอยู่กับเขาและเรียนรู้เรื่องเขามากขึ้น เราเห็นรายละเอียดอื่นๆ ป่าไม่ใช่ก้อนวัตถุที่ไร้หัวใจ และป่าไม่ได้มีชีวิตเดียว ในทางกายภาพเราอาจจะสนใจว่าพื้นที่ป่ากี่ไร่ มีต้นไม้อะไรกี่ต้น พืชแต่ละอย่างเอาไปทำอะไรได้บ้าง ป่าตอบแทนเราอย่างไร ระยะต่อมาเราสัมผัสได้ถึงความพอใจเมื่อได้รับไอเย็นจากป่า ได้ยินเสียงนกร้อง แมลงกรีดปีก ได้มองกะรอกสีขาวที่ไต่ไปตามกิ่งต้นโมกมัน เห็นเงาของใบไผ่ที่ไหวอยู่บนพื้น เห็นต้นตะแบกเปลี่ยนสี เห็นผลของต้นตาเป็ดตาไก่สีแดงสดตัดกับพุ่มหนาสีเขียวเข้มที่ร่องน้ำชายป่า เห็นเมล็ดต้นสมอพิเภกงอกเป็นต้นสีเขียวเล็กๆ หลังพายุฝนผ่านไป ตื่นเต้นที่เห็นงูสายม่านไล่ล่าเขียดตะปาด ยินดีที่ได้เห็นขี้กระต่าย 3-4 กองบนสนามหญ้า เห็นพืชหน้าตาแปลกๆ ที่จะโผล่มาให้เราเห็นเฉพาะบางฤดูกลาล เห็นกล้วยไม้ป่าตกลงมากับพื้นพร้อมกิ่งไม้ใหญ่ที่หัก เห็นต้นไม้โค่นเพราะดินบวมน้ำ เห็นว่าหลายอย่างผ่านมาแล้วก็ผ่านไป แล้วก็อาจจะวนกลับมาใหม่เมื่อสภาพแวดล้อมเหมาะสม เห็นว่าเราไม่ได้เห็นทุกอย่าง มีหลายอย่างที่หายไปอย่างเงียบๆ โดยที่เราไม่ทันสังเกต และไม่รู้ว่าจะกลับมาอีกไหม แล้วก็อีกมากมายที่เราไม่รู้ถึงการมีอยู่หรือ “เคย” มีอยู่ของเขาด้วยซ้ำ 

การใช้ชีวิตวนเวียนอยู่กับป่านาคำหอมทำให้อิ๋มได้รู้จักกับเพื่อนที่เชื่อมโยงตัวเองเข้ากับธรรมชาติในทางจิตวิญญาณหลายๆ คน การได้สัมผัสเขาเหล่านั้นทำให้เราเห็นว่าเส้นทางการเรียนรู้เรื่องนี้นั้นกว้างใหญ่และลึกซึ้งเหลือเกิน

เราทุกคนไม่จำเป็นต้องสนใจเรื่องธรรมชาติในระดับเดียวกันก็ได้ แต่นอกเหนือจากความพยายามที่จะรักษาชีวิตเราอยู่ให้รอดปลอดภัยบนโลกใบนี้ เรื่องอารมณ์ความสุขความทุกข์ ความรุ่มร้อนหรือโปร่งเย็น ความวูบไหวหรือมั่นคงภายในใจเราเอง เป็นสิ่งที่อิ๋มสนใจและเชื่อว่าคนอีกมากมายก็สนใจ เราแต่ละคนน่าจะมีทั้งความปรารถนาและความกลัวบางอย่างในใจไม่ต่างกัน การเรียนรู้ที่จะอยู่กับสิ่งเหล่านี้ให้เป็นจึงสำคัญ และลึกๆ เราเองก็รู้สึกได้ว่า ในระหว่างทางของการเรียนรู้นั้น ภายในของเรามีความสัมพันธ์กับร่างกาย และเชื่อมโยงกับสิ่งที่กว้างและยิ่งใหญ่กว่าร่างกายเราแบบที่ยากจะอธิบาย การยอมรับตามความเป็นจริงว่าสิ่งเหล่านี้มีอิทธิพลต่อจิตใจจะนำไปสู่การฝึกเพื่อความเป็นอิสระจากสิ่งเหล่านี้ได้เช่นเดียวกับเรื่องอื่นๆ 

อิ๋มตั้งใจทำให้ป่านาคำหอม เป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อการเรียนรู้แลกเปลี่ยนกันระหว่างผู้คน ธรรมชาติ และตัวเอง นอกจากจัดที่พักให้ใกล้ชิดกับธรรมชาติและมีความเป็นส่วนตัวเหมาะแก่ใช้เวลาเรียนรู้ด้วยตัวเองแล้ว ก็ยังเตรียมพื้นที่ไว้สำหรับการประชุมหรือทำกิจกรรมกลุ่มในบางโอกาสด้วย ตามเจตนารมย์และความเหมาะสมของพื้นที่เราจึงกำหนดเอาไว้ว่า ให้เป็นกิจกรรมประเภทที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพกาย สุขภาพใจ สุนทรียะ และสิ่งแวดล้อม เครือข่ายคนจัดกิจกรรมประเภทเหล่านี้สามารถติดต่อสอบถามเพื่อจัดกิจกรรมกลุ่มเล็กๆ ได้

Im — Ratikorn Tongsiri

Im was born and raised in Sakonnakhon in business family. After graduating from university in Bangkok, she worked in her field for 2-3 years before traveling to explore other life experiences for another 2 years. At the age of 28, she returned to Sakonnakhon to live with her family and help with the family business.

Around the age of 29, in 2013, she became interested in safe food production. While helping at home, she also began seeking out teachers in natural farming and started experimenting with a small kitchen garden behind her house in the city. The following year, she began learning organic rice farming on a small plot of her father’s land in the Nong Daeng community, land he had bought years earlier from a Bangkok owner. Over time, the cultivation gradually expanded, and the home itself was slowly moved there as well. She named this place Na Come Home.

As life settled into Na Come Home, its solitude and serenity naturally drew friends from the organic farming community, media circles, and the craft world to visit, work, hold activities, and occasionally stay over.

Then, in 2019, Im’s father was diagnosed with terminal liver cancer and chose to spend the final two weeks of his life at Na Come Home before he passed away. Witnessing her father’s final days, becoming more aware of the limits of our time, and reflecting on how we should live, prepare, and learn, together with his concern for the safety of living beside a forest, led Im to begin what would become the Pa Na Come Home project.

“People often fear what they do not know. So perhaps we should slowly get to know this forest more deeply.”

The story of Pa Na Come Home is closely tied to Im’s own path of learning. Fortunately, she first entered this land through farming on what used to be rice fields and left the forest itself almost untouched. When people intervene in a forest without understanding it, there is a high chance they will damage the balance of its ecology. In that sense, it was perhaps lucky that she was never too eager to manage it.

At first, she understood in principle that forests were valuable. She thought of them as resources that she owned to be used. But over time, by living beside the forest and learning from it more attentively, she began to notice something else. A forest is neither an inanimate object nor a single life form. At the physical level, we may ask how many rai it covers, how many trees it contains, what each plant is good for, and how the forest can serve us. But slowly, another relationship begins to take shape.

There is the quiet satisfaction of cool air rising from the trees. The sound of birds calling and insects vibrating through the evening. The sight of a white squirrel moving along the branches of a tree. Shadows of bamboo leaves shifting across the ground. A tabaek tree changing colour. The bright red fruit of ta pet ta kai against the deep green thicket along the forest edge. Small seedlings of samo phiphek appearing after a passing storm. The sudden excitement of seeing a snake hunt a frog. The simple joy of finding signs of rabbits on the lawn. Strange plants that appear only in certain seasons. Wild orchids fallen to the ground with broken branches. Trees uprooted by waterlogged soil. The realization that many things come and go, and may return again only when conditions allow.

And there is also the realization that we do not see everything. Some things disappear quietly before we ever notice. Some may return, and some may not. Many lives remain unknown to us, including lives that may once have existed here and are already gone.

Living in close rhythm with Pa Na Come Home has also brought Im into contact with many people who relate to nature in a deeply spiritual way. Meeting them has shown her how vast and profound this path of learning can be.

Not everyone needs to care about nature in the same way or to the same degree. But beyond the effort to keep ourselves safe and alive in this world, there is also the question of our inner life: our happiness and sorrow, our restlessness and ease, our instability and inner steadiness. These are things that deeply interest Im, and she believes they matter to many others as well.

Each of us carries certain hopes and certain fears. Learning how to live with them is important. And somewhere along that path, it becomes possible to feel that our inner life is connected not only to the body, but also to something wider and greater than ourselves, in ways that are difficult to explain. Simply recognizing that these forces shape the mind may be the beginning of practising greater freedom in relation to them.

Im’s intention for Pa Na Come Home is to make it a place that supports learning and exchange between people, nature, and the self. In addition to providing private accommodation close to nature for those who wish to spend time quietly on their own, the space is also prepared, on certain occasions, for small meetings and group activities.

In keeping with the spirit of the place and the limits of the land, these activities are intended to relate to physical wellbeing, mental wellbeing, aesthetics, and the environment. Networks and facilitators working in these areas are welcome to get in touch on holding small-group activities here.